Lịch sử Sài Gòn Rock P1

Lời nói đầu:

Có người nói rằng: Hãy giới thiệu cho tôi nền âm nhạc nước bạn– tôi sẽ cho bạn biết Đất nước của bạn thế nào!?

Nếu bạn muốn dùng âm nhạc để vẽ một bức tranh về 1 đất nước hoặc mô tả tính cách một cộng đồng xã hội thì không có gì chân thực bằng nhạc Rock. Bởi Rock là thứ mộc mạc nhất, thẳng thắn nhất. Nó không bị chi phối bởi hệ thống truyền thông chỉ chăm chăm làm tiền, nó không phải quay quắt phục vụ đám Fan ẻo lả a dua chỉ để ngoi lên trên TOP đầu các bảng xếp hạng.

> Rock là tiếng nói đầy bản năng của 1 tầng lớp sinh viên, thanh niên, trung niên – một tầng lớp đang giữ nhiều nhất sức mạnh dân tộc của một đất nước.

Tên gọi “Rock Việt” không phải để chỉ ra 1 nhánh, 1 dòng nhạc Rock nào đó, mà đơn giản đó chỉ là 1 cách gọi tên để chúng ta nói đến 1 cộng đồng Rock Việt Nam. Những người Việt Nam họ chơi Rock không phải bởi họ đang cố gắng tạo ra 1 dòng nhạc Rock đặc trưng của Việt Nam (mà chỉ cần nghe qua người ta cũng phải biết là Việt). Không phải vậy, thậm chí chính ở Mỹ cũng không phải vậy: ROCK nó như 1 cái tên gọi định hình cho 1 tính cách của ÂM NHẠC – mà Âm nhạc thì không bị bó hẹp ở bất kỳ quốc gia nào, và cũng không bị sở hữu bởi quốc gia nào. Nếu không có Mỹ phát minh ra Rock, thì Rock vẫn được chơi – chỉ có điều là có thể nó sẽ được gọi bằng 1 cái tên khác. 

Và Rock Việt, là 1 câu chuyện khá dài, với những dấu ấn buồn vui suốt gần 60 năm qua – nó cũng chínhlà những bước chuyển mình của một xã hội Việt Nam với những giai đoạn thăng trầm đáng nhớ!

Đó là giai đoạn tôi đã sống, đã yêu, đã buồn, đã tức giận… và tôi vẫn tin tưởng vào cuộc sống…

Lemuel K. Washburn có nói : “Đa số mọi người sẵn sàng giết chết chân lý, nếu chân lý giết chết niềm tin của họ.”

Mà Rock chính là niềm tin của tôi, và là niềm tin của nhiều Rocker khác.

Vậy nên đứng trước Rock, bạn đừng phân tích với chúng tôinhiều ! Chân lý mỗi thời đều thay đổi – nhưng âm nhạc thì muôn đời vẫn vậy !

Trong loạt bài viết này, tôi sẽ loại bỏ các yếu tố chính trị, chỉ đề cập đến các xu thế xã hội và tác động của Rock. Thế đã là quá đủ !

Chương 1: KHỞI THỦY ROCK VIỆT 

Phần 1. Rock xuất hiện tại Sài Gòn

Những biến động lớn của nền nhạc Rock thế giới lại gần như đồng thời  với sự kiện chia đôi đất nước ViệtNam (1954); đĩa đơn đầu tiên của ông vua rock’n’roll Elvis Presley được phát trên sóng phát thanh đúng lúc người Pháp chấp nhận rút khỏi Đông Dương. Không lâu sau đó, các cố vấn và nhân viên quân sự Mỹ có mặt tại Sài Gòn – và trong hành lý của họ là những đĩa nhạc phổ thông Mỹ mới nhất: trong đó có nhạc Rock.

Từ năm 1954, đã có lệnh cấm mọi thứ giải trí phương Tây tại Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và thủ đô Hà Nội (miền Bắc Việt Nam). Rock vào Việt Nam đầu tiên tại Sài Gòn, sau này mới phát triển ra miền Bắc. Sài gòn thời đó lại không cấm Rock, thậm chí còn được đưa lên các phương tiện truyền thông.

Sau khi Việt Nam thống nhất năm 1975, chính quyền chủ trương cấm nhạc rock ở miền Nam. Dù vậy, nó vẫn là một phần nằm trong trí nhớ tập thể Sài Gòn và còn chảy ngược ra Hà Nội.

Và thời điểm đó (và đến tận bây giờ) thì mặc dù có bị cấm(hay không khuyến khích) thì Rock vẫn như 1 dòng chảy ngầm với những tín đồ say mê hết mình.

Nhạc Rock được trình diễn tại Việt nam sớm nhất thường do các ban nhạc Philippies nhằm phục vụ cho người Mỹ và người nước ngoài khác tại các hộp đêm Sài Gòn. Họ chơi trong các quán Bar và sản nhảy. Lúc đó có nhiều nhạc công Việt nam chơi cùng và cũng là 1 môi trường để các nhạc công, nhạc sỹ ViệtNam được tiếp cận và học hỏi về Rock.

Thời gian đó (khoảng những năm 1960) các nhịp điệu đặc trưng của dòng Rock and Roll như “twist”, “mashed potato”, “watusi”… được người Việt sử dụng để viết nhạc – đó cũng có thể coi là những giai điệu Rock and Roll lời Việt đầu tiên.

Thời đó – thời Ngô Đình Diệm (1954-1963) – những giai điệu Rock’n’roll và R&B (rhythm and blues) bị liệt vào như 1 loại âm nhạc lăng mạ luân thường đạo lý và bị ngăn cấm.

Nhạc Rock’n’roll còn được xếp vào nhạc của chương trình tâm lý chiến của chế độ miền Nam.

Ngoài ra, thời đó khái niệm “nhạc Rock” chưa được rõ nét, nên đôi khi được gán thêm cho 1 khái niệm âm nhạc nữa đó là “kích động nhạc”

Nội dung của những bản “kích động nhạc” lúc này không phải cứ là chống đối, nó là những bài hát mang tính “cách mạng” về tư duy: nhưng tình yêu vui vẻ, thi thoảng với những hình ảnh của những người lính Việt Nam cộng hòa theo mẫu người hùng đầy hăng hái sôi nổi.

Điển hình là band Dew Drop (Giọt Sương), band nhạc do 2 nhạcsỹ Rock đầu tiên của Việt Nam là Khánh Băng (guitar) và Phùng Trọng (trống).Hai giọng ca nữ là Phương Tâm và Mary Lynh

Với những bản nhạc “kích động nhạc” như bản : “người yêu lýtưởng” – Y Vân.

“Em thường hay ước mơ, Mơ người yêu lý tưởng, với vẻ hào hoa lẫn nét kiêu hùng điểm chút phong sương, sẽ là chàng chiến binh hay là chàng phi công hay là chàng thủy thủ…”

Người yêu lý tưởng – Y Vân:

Hoặc “Gặp nhau trên phố” của Trịnh Lâm Ngân :

“Hỡi cô má hồng bé nhỏ xinh xinh, Dừng chân cho tôi hỏi thăm đôi phút, Hỏi đóa hoa kia có chủ hay chưa? Hỏi trong đêm Xuân có mơ gì không? Sao em lặng im mắt quay nhìn xa vời. Cớ làm sao không trả lời?”
Thời điểm đó, Rock trở thành một phần của công nghệ tạp kỹ tạimiền Nam, có một sự bùng nổ trong giới học sinh sinh viên vốn đang cuốn theo các trào lưu nhạc Pop quốc tế một cách mê cuồng. Họ thành lập các band nhóm và vài nhóm trong số họ cũng đã chơi tại các hộp đêm và các căn cứ quân sự cho giới quân nhân Mỹ .

Một thời điểm có tính bản lề là Đại Hội Nhạc Taberd năm 1965với nhiều band nhóm sinh viên hát cover tại khán phòng 1 trường dòng.

Một sự kiện để lại dấu ấn trong nền âm nhạc Sài gòn thời đó là Đại hội nhạc trẻ Quốc tế ngoài trời diễn ra tại Sân vận động Hoa Lư ngày29-5-1971. Buổi diễn này được Nha Chiến tranh Chính phủ bảo trợ để gây quỹ cho những người thân của các binh sĩ chết trận Hạ Lào – đã được đăng tải trên cả tạp chí Rolling Stone và The New York Times.

7000 khán giả, trong đó có 500 người Mỹ đã tham dự sự kiện này. Với 19 tiết mục từ 5 nước.

Với các buổi nhạc này, người Việt thực tế cũng không nhận thức nhiều lắm đến khái niệm nhạc Rock nguyên bản từ Mỹ, thậm chí không hiểu những lời họ hát hay nghe nghĩa là gì. Họ chỉ thấy một sức mạnh mới trong âm nhạc, trong tinh thần âm nhạc thời đó. (phải chăng đó chính là những tư duy ngây ngô khởi đầu của Rock)

Một bản tin của Nha Thông tin chính phủ miền Nam viết:

“…tiếng dập… tiếng chan chát từ bên hàng xóm… Trong quán bar và hộp đêm, các ban nhạc khiêu vũ đánh nhạc phương Tây và những thanh niên tóc dài hát bài hát Tây bằng tiếng Anh hay tiếng Việt, các nhạc công chơi thành thạo các nhạc cụ điện tử và bộ gõ mà cha mẹ họ chưa bao giờ nghe đến”

Nhiều người khó tính sẽ thắc mắc rằng những dòng nhạc thời đó liệu có thực sự được gọi là Rock? Vì Rock là phải “cách mạng”, hoặc phải “phản kháng”…

Đúng! Nếu bạn định nghĩa sự “cách mạng” trong âm nhạc để đánh giá Rock, thì thời đó những giai điệu nhạc của Dew Drop, Y Vân, Trịnh Lâm Ngân…thực sự là những thứ “cách mạng” từ tư tưởng đến thể hiện. (tôi sẽ cố gắng bổ sung đầy đủ các video và file mp3 cho các bạn tham khảo  – Hiếu Orion)

Nếu bạn tiếp tục nói rằng đó chỉ là những giai điệu nhạc nhảy đơn thuần, Rock thì phải là những âm thanh Metal, trống nện điên cuồng… thì bạn đã nhầm! Đó chỉ là phương thức đặc trưng của từng thời đại Rock – giống như bạn nhìn lại những âm thanh metal nghèo nàn của Jimi Hendrix,  và bạn nên nhớ: Jimi Hendrix luôn đứng đầu bảngxếp hạng các Rocker Guitarist hay nhất mọi thời đại, bởi đó là một sự “cách mạng” ý tưởng, cách mạng tư duy…

Hiếu Orion

Bài viết liên quan

Thông tin tác giả

Thêm bình luận